فروشگاه تجهیزات پزشکی اریا مدیک
کمک نیاز دارید؟
۰۹۱۴۲۰۶۷۷۷۰
فروشگاه تجهیزات پزشکی اریا مدیک
تشنج فقط یک «حرکت غیرارادی» نیست ؛ لحظهای است که نظم الکتریکی مغز برای چند ثانیه یا چند دقیقه از ریتم میافتد و نتیجه اش، بروز علائمی است که می تواند از یک خیره شدن کوتاه تا حرکات شدید عضلانی متغیر باشد. این پدیده، نه یک بیماری مستقل، بلکه زبانی است که مغز با آن خبر از یک اختلال پنهان میدهد؛ اختلالی که ریشهاش ممکن است در متابولیسم، ساختار عصبی، ژنتیک یا حتی یک استرس شدید نهفته باشد. فهم تشنج، یعنی عبور از ظاهر پرهیاهوی آن و رسیدن به منطق ظریف نورونها؛ جایی که یک جرقه کوچک می تواند کل شبکه را برای لحظاتی از کنترل خارج کند.
1- تشنج جزئی ساده (Simple Focal) :هوشیاری حفظ میشود، علائم شامل حرکات غیرارادی یک اندام، تغییر حس یا احساسات خاص است.
2- تشنج جزئی پیچیده (Complex Focal) : هوشیاری مختل میشود، ممکن است حرکات تکراری یا رفتارهای غیرارادی (مثل جویدن یا لمس کردن اشیا) رخ دهد.
1- تشنج غیابی (خیرهشدن کوتاه یا توقف کوتاه فعالیتها، اغلب چند ثانیه طول میکشد)
2- تونیک (انقباض طولانی عضلات، معمولاً کوتاه و با سقوط فرد همراه است)
3- میوکلونیک (حرکات ناگهانی و کوتاه عضلانی، معمولاً در بازو یا پا)
4- تونیک-کلونیک (حرکات شدید عضلانی و از دست دادن هوشیاری)
5- آتاتیک (از دست دادن ناگهانی تون عضلانی، فرد سقوط میکند)
6- کلونیک (حرکات ریتمیک و تکراری عضلانی)
در بعضی افراد، محرکهای خاص مثل نور فلورسنت چشمکزن، الگوهای هندسی یا حتی بوهای خاص میتوانند مستقیماً حمله تشنج را تحریک کنند.
خوابآلودگی، سردرد، خستگی یا سردرگمی موقت بعد تشنج
تکانها یا حرکات غیرارادی عضلات
وقفه یا اختلال موقت در هوشیاری
اختلال در هماهنگی بدن
تغییرات حسی غیرعادی
تغییرات رفتاری
علل ژنتیکی: بعضی افراد به دلیل تغییرات ژنتیکی، نورونهایشان حساستر هستند و احتمال بروز تشنج در آنها بالاتر است. این عوامل می توانند باعث شوند حتی محرک های کوچک، جریان الکتریکی مغز را به هم بریزند.
اختلالات ساختاری مغز: ضایعات، تومورها، آسیبهای مغزی یا سکتهها می توانند مسیرهای الکتریکی مغز را تغییر دهند و احتمال ایجاد تشنج را افزایش دهند.
اختلالات متابولیک و شیمیایی: کمبود یا افزایش برخی مواد در خون، مثل قند، الکترولیتها یا مواد شیمیایی مغز، میتواند باعث اختلال ناگهانی در فعالیت نورونها شود.
استرس و محرکهای محیطی: خستگی شدید، کمخوابی، مصرف الکل یا داروها، نورهای شدید و حتی تغییرات ناگهانی محیط میتوانند جرقه ای برای آغاز تشنج باشند.
عوامل ناشناخته یا ترکیبی: گاهی ترکیبی از عوامل مختلف، حتی در فرد سالم، باعث بروز تشنج میشود و مغز به شکل غیرقابل پیش بینی واکنش نشان میدهد.
معاینه بالینی و شرح حال دقیق : پزشک ابتدا رفتار، علائم و سابقه فرد را بررسی می کند؛ مانند نوع حرکات، مدت زمان تشنج و شرایط قبل و بعد از آن. این اطلاعات برای تشخیص نوع تشنج و تعیین عوامل محرک بسیار حیاتی است.
نوار مغز (EEG): الکترودهایی روی سر فرد قرار میگیرند تا فعالیت الکتریکی مغز ثبت شود. نوار مغز میتواند اختلالات الکتریکی را حتی زمانی که فرد علائم ندارد، نشان دهد و به تشخیص دقیق نوع تشنج کمک کند.
تصویربرداری مغز (MRI یا CT): برای بررسی اختلالات ساختاری مثل تومورها، ضایعات یا آسیبهای مغزی استفاده میشود. این روش کمک میکند بفهمیم آیا یک عامل فیزیکی باعث تشنج شده است یا خیر.
پایش طولانی مدت و مانیتورینگ خانگی: در موارد پیچیده، ممکن است فرد تحت پایش ویدیویی یا EEG طولانی مدت قرار گیرد تا الگوهای تشنج در شرایط واقعی شناسایی شوند.
آزمایشهای خونی و متابولیک: بررسی قند خون، الکترولیتها و سایر شاخصهای شیمیایی بدن میتواند به شناسایی اختلالات متابولیک یا کمبودها کمک کند که محرک تشنج هستند.
دارودرمانی : شایع ترین روش کنترل تشنج، استفاده از داروهای ضد تشنج است که فعالیت غیرطبیعی نورونها را کاهش میدهند. انتخاب دارو بسته به نوع تشنج، سن و وضعیت کلی فرد متفاوت است و باید زیر نظر پزشک تنظیم شود.
مداخلات جراحی : در مواردی که تشنجها مقاوم به دارو هستند و یک ناحیه مشخص مغز باعث بروز آنها میشود، جراحی برای حذف یا اصلاح محل مشکل میتواند موثر باشد.
تحریک عصبی و روشهای نوین : روشهایی مثل تحریک عصب واگ یا درمانهای نوین مغزی میتوانند به کاهش دفعات تشنج کمک کنند، مخصوصاً در بیمارانی که داروها پاسخ کافی نمیدهند.
کنترل محرکها و سبک زندگی: خواب کافی، مدیریت استرس، پرهیز از الکل و محرکهای شناخته شده، میتواند احتمال بروز تشنج را کاهش دهد.
آموزش خانواده و فرد مبتلا : آموزش نحوه برخورد با تشنج و اقدامات اضطراری، نقش مهمی در کاهش خطرات و عوارض دارد.
حفظ آرامش و ایمنی فرد: آرامش خودتان مهم است. فرد را روی زمین قرار دهید و اطراف او را از وسایل سخت یا خطرناک خالی کنید تا از آسیب جلوگیری شود.
قرار دادن فرد به پهلو : اگر امکان دارد، سر و بدن او را کمی به پهلو بچرخانید تا راه تنفس باز بماند و خطر خفگی کاهش یابد.
زمان بندی تشنج : طول مدت تشنج را با ساعت یا تلفن ثبت کنید. اگر بیش از ۵ دقیقه طول کشید یا تشنج پشت سر هم رخ داد، نیاز به مراقبت اورژانسی است.
حفظ آرامش پس از تشنج : پس از پایان تشنج، فرد ممکن است گیج یا خواب آلود باشد؛ کنار او بمانید و اطمینان دهید تا به هوش کامل برسد.
هر اقدام نادرست میتواند خطرات اضافی ایجاد کند ؛ رعایت مجموعه ای از اقدامات میتواند از آسیب جسمی، تنفسی یا روانی فرد مبتلا به تشنج جلوگیری کند تا ایمنی فرد حفظ شده و منجر به کاهش خطر عوارض شود هدف این اصول حمایت از روند طبیعی بازگشت به هوشیاری است.
- چیزی داخل دهان فرد فرو نکنید چرا که ممکن است باعث خفگی یا آسیب به دندان و فک شود.
- حرکات بدن او را با زور مهار نکنید زیرا این کار میتواند باعث شکستگی یا آسیب عضلانی شود.
- او را بلند یا جابجا نکنید مگر برای ایمنی فوری تا از افزایش خطر آسیب جلوگیری شود .
- به او غذا، نوشیدنی یا دارو ندهید تا زمانی که هوشیاری کامل بازنگشته باشد.
- محیط اطراف را به هم نریزید یا شلوغ نکنید زیرا ایجاد وحشت یا اضطراب، وضعیت فرد را بدتر میکند.
- سر و بدن او را بدون محافظت رها نکنید باید از برخورد با اجسام سخت جلوگیری شود.
در برخی افراد مبتلا به تشنج، نورونهای مغز میتوانند حتی چند ثانیه قبل از شروع حمله «فعالیت پیشنشانهای» داشته باشند که با روشهای پیشرفته EEG قابل شناسایی است.
سدیم والپروات : موثر برای انواع تشنج ها، به ویژه تشنجهای عمومی و میوکلونیک.
کاربامازپین : عمدتاً برای تشنجهای جزئی (Partial / Focal) و تونیک-کلونیک.
لاموتریژین : مناسب تشنجهای جزئی و تونیک-کلونیک، با عوارض جانبی کمتر بر حافظه.
لوتیراستام : مصرف گسترده برای تشنجهای جزئی و ثانویه، اثر سریع و مناسب برای کودکان و بزرگسالان.
فنیتوئین : برای تشنجهای تونیک-کلونیک و پیشگیری پس از آسیب مغزی.
توپیرامات : برای تشنجهای ترکیبی و همزمان، گاهی برای میگرن نیز استفاده میشود.
کلوبازام و کلونازپام : هر دو معمولاً برای تشنجهای مقاوم یا میوکلونیک و تشنجهای کودکان.
بروز تب، عفونت یا علائم شدید دیگر همراه با تشنج که میتواند نشانه وضعیت اورژانسی باشد
تشنج اولین بار یا غیرمعمول (وقتی فرد تا به حال تشنج نداشته یا علائم جدید و شدید باشد)
تشنج های پشت سر هم بدون بازگشت کامل به هوشیاری بین حملات
اگر فرد باردار باشد یا مشکلات قلبی/عصبی شدید داشته باشد
اگر فرد دچار مشکل تنفسی یا تغییر رنگ پوست شود
اگر تشنج بیش از ۵ دقیقه ادامه یابد
آسیب جسمی شدید هنگام تشنج
تشنج نشانه ای هشداردهنده از اختلالات مغزی است و مدیریت صحیح آن با شناخت نوع تشنج، عوامل محرک، مراقبتهای دارویی و اقدامات ایمنی می تواند خطرات را کاهش دهد و کیفیت زندگی فرد را بهبود بخشد.
برای نظر دادن لطفا وارد شوید.